An 2016, an té pasé adan déotwa lékòl Gwadloup, é an té konstaté, enpé timoun, jous alè, ka konsidéré kréyòl pa menm wotè langaj ki fransé.

Sa ja rivé mwen osi, kontré épi moun ki ka palé kréyòl ba zanmi a-yo alèz kon blèz, moun ki ka suiv sa an ka fè, é ki sav kijan kréyòl chouké andidan nanm an mwen, men magrésa, pa éta palé kréyòl ban-mwen.

Konsidi, davwa an ka maké woman, davwa yo ka vwè travay-la an ka fè-la, yo ka konsidéré an sé gran a yo, alòsdonk yo pé pa palé kréyòl ba gran a yo.

Poutan yo sav, a pa mwen ké j’en konsidéré yo dérèspèkté mwen, davwa sé an kréyòl yo palé ban-mwen. Poutan yo sav fransé pa vé di rèspé. Men kanmenmsa, yo pa éta palé kréyòl ban-mwen.

Yo fouwé an tèt an-nou, lang a fransé-la pi bon ki tannou, fransé-la méyè ki nou. Abo kalkilé, abo kabéché, abo trapé konésans, nou pa ka vwè bout déchouké lidé-la sa an tèt an-nou.

Pran konsyans, sa pa sifizan. Toudi pa kuit.

Fo ou ka chanjé konpòwtasyon a-w. Fo ou ka fè biten diféraman, fo pratik a-w menm ka chanjé. Fo ou ka pran dòt labitid. Davwa sé jan ou fè kabann a-w, sé jan ou ka dòmi.

Kidonk an anvi mandé-w : ki labitid ou ka pran, ka ou paré a chanjé adan vi a-w, pou-w fè kwayandiz-la sa kilé, adan tèt a-w menm ?